Oogaandoeningen en vasculitis: Glaucoom

Rubriek: Medisch - Vasculitis
Deze voordracht werd gehouden te Brugge door dokter B. Heintz, oogarts, verbonden aan het Elisabeth Ziekenhuis te Sijsele-Damme.

Wat is glaucoom en hoe ontstaat het?

Glaucoom is de naam die gegeven wordt aan verschillende aandoeningen die zich alle kenmerken door een verhoogde oogdruk. Deze aandoening komt veel voor en is vnl. leeftijdsgebonden. 1 à 2 % van de bevolking boven de 50 jaar heeft ermee te maken.

Hoe ontstaat die verhoogde druk?

Het straalvormig lichaam produceert voortdurend een heldere vloeistof, het kamervocht, dat de voorste oogkamer voedt en in stand houdt. Deze vloeistof wordt afgevoerd via kleine kanaaltjes. Het evenwicht tussen aanmaak en afvoer van deze vloeistof bepaalt de oogdruk.

Als nu de afvoerkanaaltjes wat te klein worden of verstoppen, dan kan de vloeistof, die even snel aangemaakt wordt als vroeger, onvoldoende weg.
De inwendige oogdruk zal automatisch stijgen. Het deel van het oog dat daar het gevoeligst voor is, is de oogzenuw. Die bestaat uit multipele (veel) zenuwvezels, omringd door steunweefsel. Centraal in de oogzenuw bevinden zich de bloedvaten die het netvlies voeden.

Welke gevolgen kan een verhoogde oogdruk hebben?

Heel geleidelijk sterven zenuwvezels af zodat de buitenkant van de oogzenuw een steeds kleinere ring van zenuwvezels vormt. Het centrum wordt een steeds grotere holte.. Eens er zenuwbeschadiging opgetreden is, is deze irreversibel (onomkeerbaar). Het licht wordt wel door het netvlies opgevangen, maar de boodschap bereikt de hersenen niet omdat de verbinding tussen beide ontbreekt. Zo ontstaan geleidelijk zwarte vlekken in het gezichtsveld en kan men uiteindelijk blind worden.

Hoe kan men glaucoom behandelen?

Glaucoom tast het zicht slechts geleidelijk aan, en dit wordt soms laattijdig opgemerkt. Een vroege diagnose is dus uiterst belangrijk; vanaf 45 jaar is een oogdrukcontrole om de drie jaar noodzakelijk. Het is een kleine moeite en kan veel leed voorkomen, vnl. omdat glaucoom een aandoening is, die behandeld kan worden. Tweemaal daags wordt medicatie in het oog gedruppeld, bedoeld om de vochtproductie te verminderen en zo het evenwicht tussen aanmaak en afvoer te herstellen. Indien dit onvoldoende werkt, kan lasertherapie of een operatie overwogen worden.

Waardoor is cortisone een mogelijke oorzaak van glaucoom?

Het is niet de meest frequente oorzaak, maar iemand die cortisone neemt – en zeker iemand die aanleg heeft om een verhoogde oogdruk te ontwikkelen – moet zich er van bewust zijn dat die medicatie de oogdruk kan doen stijgen. Het gaat om een persoonlijke gevoeligheid: sommigen zullen bij de minste cortisone-inname een oogdrukstijging vertonen, anderen zullen dit fenomeen nooit vertonen. Personen die cortisone gebruiken, dienen elk jaar op controle te gaan.

Kan bij sclerodermie de oogdruk beïnvloed worden door, en het gevolg zijn van oedeem?

Helemaal niet. Glaucoom speelt zich af in het gesloten systeem van het oog en heeft niets te maken met vochtophoping in het lichaam.

Kan een routine-onderzoek problemen aan het oog, die typisch zijn voor lupus en andere CIB, verborgen houden? Zijn er oogonderzoeken die zeker moeten gebeuren?

Een routine-onderzoek bestaat uit de controle van de gezichtsscherpte, de oogdruk, het netvlies en het voorste deel van het oog. Hierdoor worden al heel wat problemen opgespoord, bv. de "cotton wool"-spots bij lupus: witte vlekjes/vlekken die erop wijzen dat de bloedvaatjes afgestorven zijn door ontsteking, maar die geen behandeling vergen.

Bij patiënten die Plaquenil (bevat hydroxychloroquine) of Nivaquine (bevat chloroquine) nemen, dient een eerste onderzoek na 3 maand te gebeuren; dit bestaat uit de controle van de gezichtsscherpte en het gezichtsveld, het netvlies en het kleurenzien.

Heel uitzonderlijk wordt het hoornvlies vertroebeld door de neerslag van chloroquine of wordt de macula aangetast. Een regelmatige controle is ook hier noodzakelijk: om de 6 maand bij het innemen van Plaquenil of Nivaquine, tenzij de dokter anders beslist. Wie lijdt aan CIB, moet dit zeker aan de oogarts melden. Eventueel kan een bijkomend onderzoek gevraagd worden voor te droge ogen .

Terug naar Artikels