Mabthera® voor moeilijk behandelbare Wegener

Rubriek: Medisch - Vasculitis
Specks U et al. Rituximab Useful for Refractory Wegener's Gra-nulomatosis. Am J Respir Crit Care Med 2006;173:180-187.
Diane Thora

Volgens de resultaten van een kleine voorstudie wordt rituximab (merknaam MabThera® in Europa, Rituxan® in VS) goed getolereerd en is het effectief in het opwekken van een remissie (klachtenvrij) bij patiënten met zeer ernstige Wegener. Op dit moment bestaat er nog geen goede behandeling voor de ziekte van Wegener, een ziekte waarvan gedacht wordt dat ze een abnormale activiteit van B-lymfecellen inhoudt. De bestaande behandelingen zijn ofwel hoogst giftig, niet erg effectief of beide. Gezien de mogelijke rol van B-cellen in het ontstaan van de ziekte van Wegener, werd hun uitroeiing voorgesteld als behandeling van de ziekte. MabThera® is zo een anti-B-cel behandeling. Het is een zgn. monoklonaal antilichaam d.w.z. een eiwit dat een ander specifiek, uniek eiwit (antigeen) herkent en zich daaraan bindt. MabThera® bindt aan een antigeen op het oppervlak van de B-lym-focyten, waardoor de groei van deze cellen wordt gestopt. Het medicijn wordt momenteel vooral bij Non-Hodgkin Lymfoom (een vorm van lymfeklierkanker) toegepast, maar is geen chemotherapie. Er zijn ook al positieve resultaten beschreven bij het syndroom van Sjögren, reumatoïde artritis, myositis en andere auto-immuunziekten. Het wordt toegediend d.m.v. infusen (baxters).

In de huidige studie, die voorgesteld werd in het ‘American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine’ van januari dit jaar, beoordeelde het onderzoeksteam de werkzaamheid en de verdraaglijkheid van rituximab bij 10 patiënten met Wegener die gedurende 1 jaar gevolgd werden. Alle patiënten hadden problemen met of intolerantie tegen cyclofosfamide (Endoxan®). De therapie die moest leiden tot remissie, bestond uit vier weken van infusies met rituximab en een kuur van prednison. Het rapport geeft aan dat rituximab goed verdragen werd en dat alle patiënten een volledige klinische remissie bereikten na 3 maanden. Bovendien werd na zes maanden de dosis cortison verminderd. Vijf patiënten werden opnieuw behandeld met rituximab vanwege stijgende niveaus van ANCA’s. Eén geval van verslechtering van de ziekte kwam voor. De resultaten geven aan dat rituximab bruikbaar is voor patiënten met halsstarrige Wegener. Totnogtoe ziet alles er hoopvol uit, maar het zal nog een tijdje duren vooraleer het medicijn erkend zal worden voor deze aandoening. Wereldwijd is er relatief weinig ervaring met het voorschrijven van rituximab bij verscheidene aandoeningen. De beperkte ervaring doet vermoeden dat het medicijn, in tegenstelling tot Endoxan®, nauwelijks problemen oplevert voor wie nog zwanger wil worden. Momenteel raad men aan om 12 maanden te wachten omdat je kan verwachten dat de B-cellen bij de meeste gebruikers dan terug zijn gekeerd. Omdat rituximab verwijdering (depletie) van B-cellen bij de foetus kan veroorzaken, wordt het niet toegediend gedurende de zwangerschap.

Voor wie meer wil weten

Rituximab is in juni 1998 in Europees verband geregistreerd voor de behandeling van patiënten met een non-Hodgkin-lymfoom in stadium III-IV folliculair, die resistent zijn voor chemotherapie of die een tweede of volgende recidief ondervinden na chemotherapie. Het actieve bestanddeel van rituximab is een genetisch geconstrueerd chimerisch muis/humaan monoclonaal antilichaam dat is gericht tegen het CD20-antigeen. Een monoclonaal antilichaam is een stof die normaal door cellen van het immuunsysteem wordt geproduceerd en die met grote nauwkeurigheid aan andere stoffen kan binden, hier dus op het CD-20 eiwit. Het is bijgevolg actief tegen alle cellen die CD20 in hun membraan dragen. Wegener is gekenmerkt door een typisch antilichamenpatroon (zgn. monoclonale expansie) van B-cellen die dit eiwit in hun membraan dragen.

Terug naar Artikels