De droge neus

Rubriek: Medisch - Sjögren-syndroom
M.L. Van Roosebeke

Bouw en werking van de neusholte

De neusholte is door een benig tussenschot in twee gelijke helften gescheiden. Aan beide zijden van de neusholten bevinden zich drie neusschelpen; zo is elke neusholte in drie neusgangen verdeeld. De bovenste neusgang bevat het einde van de reukzenuw; de beide onderste doen in hoofdzaak dienst als ademwegen. Door die vorm ontstaan er in de neus luchtwervelingen als er geademd wordt. In de overgang tussen de neus- en keelholte zien we de opening van de buis van Eustachius (arts die deze buis ontdekte), die een rechtstreekse verbinding met de trommelholte in het middenoor tot stand brengt.

De neusholte is van binnen bedekt met bloedrijk slijmvlies dat steeds vochtig is en dat dient om de ingeademde lucht met vocht te verzadigen, op lichaamstemperatuur te brengen en zoveel mogelijk te reinigen; dat laatste gebeurt door de neus- en de trilharen. Als de trilharen beschadigd zijn, kunnen ze de stofdeeltjes niet tegenhouden en verwijderen. Door uitdroging, afkoeling en roken neemt de trilhaarbeweging af

Wordt het slijmvlies te droog, dan doet het zenuwstelsel van de onderste neusschelp beroep op de traankliertjes gelegen in het bovenste ooglid. De tranen gaan naar het traankanaal dat uitmondt vooraan onder de onderste neusschelp. Daar verdampen de tranen.

Het Sjögrensyndroom

Bij Sjögrenpatiënten is het slijmvlies meestal te droog en kan er geen beroep gedaan worden op het traanapparaat . Dat kan o.a. hoofdpijn, neusbloedingen, korstvorming en verstopte neus tot gevolg hebben. De te droge lucht glijdt langs de stembanden via de luchtpijp in de longen, hetgeen schade aan die organen kan veroorzaken.

Ook het slijmvlies in de buis van Eustachius en het oorslijmvlies zelf kunnen uitdrogen. Hierdoor worden geluiden minder goed opgevangen en dat leidt tot gehoorverlies.

Behandeling

Voor Sjögrenpatiënten is een goede samenwerking tussen de neus-keel-oorarts en de reumatoloog belangrijk.

Om het neusslijmvlies wat vochtiger te houden kan een verzachtende zalf gebruikt worden.
Vitapantol (zwak en sterk) versterkt ook het neusslijmvlies en is geschikt om de kloven en korstjes te behandelen. Het is een vette zalf doordat er paraffine in verwerkt is. Bij erge droogte is Vidisic (oogzalf) aangewezen. Rhinax baby bevat hyaluronzuur (natuurlijk bestanddeel van het bindweefsel). Vaseline is minder aangewezen omdat het alleen vet bevat.

Smeer het product niet te hoog in de neus en niet te dik, zodat het vnl ‘s nachts niet via de keel in de longen terechtkomt.
Fysiologisch zoutwater trekt de neus open. Neusspray heeft de voorkeur op neusspoelingen omdat het product dieper de neus binnendringt. Hoewel uitzonderlijk, zijn er personen allergisch aan die zoutoplossing. Enkele sprays: Sterimar, Physiomer (in 3 sterktes), Humer, Sinomarin.

Pilocarpine (stofnaam), medicijn dat voorgeschreven wordt bij een onvoldoende werking van de traan- en speekselklieren, kan bij sommige patiënten helpen. Men moet wel rekening houden met onaangename nevenwerkingen zoals zweten, blozen, vaker plassen, spijsverteringsstoornissen … en onverenigbaarheid met andere medicatie. Enkele aandoeningen sluiten het gebruik van pilocarpine uit, o.a. astma, glaucoom ...

Zelf kunt u zorgen voor een optimale vochtigheidsgraad in de woning (40-70%). Eventueel kunt u gebruik maken van een luchtbevochtiger. Te droge lucht beschadigt de slijmvliezen en maakt het slijm dikker; een te hoge vochtigheidsgraad brengt schimmel teweeg, wat luchtwegeninfecties kan veroorzaken. Een goede ventilatie is noodzakelijk.
Hou uw lichaamsvocht op peil door voldoende te drinken.
Hou de temperatuur op ongeveer 20° in de woongedeelten, 15-18° in de slaapkamer.
Gebruik bij een verkoudheid of een verstopte neus alleen neusdruppels op doktersvoorschrift en gedurende een beperkte periode.

Terug naar Artikels