Schreuren, schurgen …Sjögren???

Rubriek: Medisch - Sjögren-syndroom
M.-L. Van Roosebeke
Bron:
www.niams.nih.gov;
www.mrcophth.com

Als je zegt dat je het Sjögren-syndroom hebt, weten je toehoorders niet waar ze het hebben! Een ongewone naam voor een ziekte, dat wel. Ze is genoemd naar de oogarts Henrik Samuel Conrad Sjögren, die op 25 juli 1899 in Zweden geboren werd en er in 1986 overleed.

In 1929 raadpleegde een 49-jarige vrouw hem met klachten over droge ogen, een droge mond en gewrichtspijnen. Die klachten waren elk afzonderlijk wel bekend, maar de combinatie ervan viel hem op. Tot dan toe was dat slechts éénmaal beschreven, in 1926 door de Franse huidarts Henri Gougerot. Sjögren verdiepte zich verder in de aandoening en in 1930 schreef hij er zijn eerste wetenschappelijk artikel over. Hij noemde de ziekte “keratoconjunctivitis sicca” (hoornvliesontsteking door droogte). Hij verkreeg er in 1933 zijn doctorstitel mee, maar de beoordelingscommissie was niet erg enthousiast over het wetenschappelijk gehalte.

In 1943 vertaalde de Australische oogarts Bruce Hamilton het proefschrift van Henrik Sjögren in het Engels. De Australische oogartsen experimenteren in die tijd met contactlenzen, en kennis van de traanvorming en van de afwijkingen erin was daarbij van groot belang. Door die vertaling werd Henrik Sjögren beter bekend en stilaan veranderde de naam van “syndroom van Gougenot-Sjögren” in “syndroom van Sjögren”. (SS) Hennik Sjögren ging intussen onvermoeibaar door met onderzoek naar de aandoening. Gaandeweg werd duidelijk dat het Sjögren-syndroom behoort tot de auto-immuunziekten.

Nog altijd weet men niet waardoor het immuunsysteem reageert op lichaamseigen stoffen. Het staat vast dat de kans om het SS te krijgen groter is bij vrouwen, als een familielid bijv. moeder, tante, zus de ziekte heeft of als men lijdt aan een andere auto-immuunziekte, o.a. lupus, reumatoïde artritis.

Sommige onderzoekers menen dat het SS wordt veroorzaakt door een combinatie van aangeboren en omgevingsfactoren, zoals een infectie met een virus of een bacterie, de voeding, ... Daarvoor is echter nog geen bewijs gevonden. Ook de leeftijd speelt niet de grote rol die men hem vroeger toekende. Het SS manifesteert zich meestal omstreeks 43 jaar, maar men denkt dat de ziekte al vroeger actief is. Ook kinderen lijden aan het SS en ouderen zijn evenmin gevrijwaard.

Veel Ligaleden denken dat er geen onderzoek gebeurt voor het SS. Dat is gelukkig niet juist. Alle onderzoeken i.v.m. het immuunsysteem, auto-immuniteit, erfelijkheid en bindweefselziekten zijn ook van belang voor de kennis van het SS. Daarnaast werden en worden in verscheidene landen studies opgezet om een beter inzicht in de ziekte te krijgen. De bevindingen worden meegedeeld op internationale wetenschappelijke bijeenkomsten die jaarlijs gehouden worden. Er zijn ook internationaal samengestelde groepen die één aspect uitwerken. Onderzoekers concentreren zich op de ontstaansgeschiedenis van het SS, terwijl andere de mogelijkheid van nieuwe behandelingen nagaan. Bepaalde onderzoeken leiden tot niets, andere spreken vorige bevindingen tegen en weer andere roepen vragen op en zijn een begin om verder te gaan. Soms zijn ze succesvol en leveren een nieuw inzicht of nieuwe medicatie op, bijv. pilocarpine. Veel patiënten zijn in het onderzoek betrokken en in de laboratoria wordt gewerkt met speciaal gekweekte muizen.

Een kleine greep uit de onderzoeken:

• het ontstaan van het SS zelf: bijv. de rol van de thymusklier (klier met inwendige secretie, achter het borstbeen), van bepaalde eiwitten, van epitheelcellen (bovenste laag van de huid en slijmvliezen), …;
• de oorzaak van de droogte in de traan- en/of de speekselklieren: de rol van het autonome zenuwstelsel, van bepaalde enzymen, …

U ziet het, men denkt aan ons. Misschien beleven wij nog een doorbraak?

Terug naar Artikels