Sclerodermie en het Sjögren-syndroom

Rubriek: Medisch - Sclerodermie
Dit artikel bestaat uit 2 delen:
1. Sclerodermie en het Sjögren-syndroom
2. Sclerodermie en het Sjögren-syndroom: Vragen

Hieronder volgt de voordracht in Antwerpen door dokter M. Walravens, reumatoloog, op 16 februari 2002

Sclerodermie

Al vóór 1800 sprak een Italiaanse arts van een aandoening die de huid verandert in hout. Na 1900 ontdekte men dat de ziekte niet alleen de huid aantast, maar dat daarbij ook inwendig allerlei mis liep. Daarom is de benaming "Systeemsclerose" beter. En als we de puntjes op de i willen zetten, spreken we van ‘Progressieve systeemsclerose’. Progressief, omdat de ziekte meestal erger wordt.

Sclerodermie komt meestal voor bij vrouwen van 50 à 60 jaar. Soms begint de ziekte vroeger, en af en toe treft men de ziekte ook
bij mannen aan. Een belangrijk kenmerk is het verharden van de huid, maar ook van de bloedvaatjes, wat een goede doorstroming en zuurstoftoevoer belemmert.

Bij de veralgemeende sclerodermie onderscheidt men twee subgroepen: de diffuse sclerodermie en het CREST-syndroom.
Bij diffuse sclerodermie komt in 90% van de gevallen ook het Raynaud-fenomeen voor en herkent men symptomen van MCTD. Bij deze ziekte is het van groot belang om de inwendige organen niet uit het oog te verliezen. Zo kan aantasting van de nieren zorgen voor een te hoge bloeddruk, en het verharden van het longweefsel leidt tot een verminderde zuurstofopname. Dit moet natuurlijk vermeden worden, daarom is regelmatige controle een noodzaak.

De longen zijn bij sclerodermie extra in het oog te houden. Zij kunnen op verschillende manieren aangetast worden. Zo kan het bindweefsel ontsteken. Die ontstekingen genezen, maar verharden. Men krijgt vlekjes op de longen, en er circuleert minder zuurstof. De behandeling bestaat erin de ontstekingen te doen verdwijnen. Een sclerose of verharding is blijvend (irreversibel). Kuren met cortisone of immuunsuppressiva zijn bij longaantasting meestal aangewezen. Natuurlijk vraagt elke patiënt zijn eigen opvolging en behandeling.

Als de bloedvaten van de kleine circulatie (van de rechterkamer van het hart naar de zuiverende longen en dan naar de linkerkamer van het hart) worden aangetast, spreekt men van pulmonale hypertensie (bloeddrukverhoging). De bloedvaatjes groeien dicht, de rechterkamer moet harder pompen om het bloed te doen stromen en faalt daar uiteindelijk in. Dit fenomeen komt meer voor bij het CREST-syndroom.

Tegenwoordig bestaat er medicatie die de bloedvaten doet uitzetten, maar er is op dat gebied toch nog veel werk aan de winkel, vooral voor lange-termijnbehandelingen. Er doen zelfs geruchten de ronde over experimenten met Viagra (oraal middel tegen erectiestoornissen), dat ook de bloedvaten uitzet. Wie weet zit daar wel toekomst in.

Het Sjögren-syndroom

Ook deze ziekte treft vooral vijftigplussers, met hier en daar uitzonderingen. Men maakt een onderscheid tussen het primaire Sjögren-syndroom en het secundaire, waarvan het laatstgenoemde samengaat met bv. lupus, reumatoïde artritis (R. A.), sclerodermie, ...
Kenmerkend voor het Sjögren-syndroom zijn de droge mond en ogen, maar ook hier kunnen andere organen aangetast worden. Er zou op immunologisch vlak een te hoge activiteit plaatsvinden, wat bv. kan zorgen voor een aangetast zenuwstelsel. Grote waakzaamheid is dus ook hier geboden.

Voor de behandeling van droge mond is water niet echt aangeraden. De patiënt heeft de neiging veel te drinken, maar daarmee spoelt men enkel het beetje speeksel weg, en komt in een vicieuze cirkel. Er bestaan sproeiers, kunstspeeksel, ... Ook suikervrije kauwgom is een prima middel.
Regelmatig bezoek bij de tandarts is eveneens een vereiste.
Voor te droge ogen bestaan er verschillende soorten kunsttranen. De oogarts is dé persoon om raad te geven over de kunsttranen die voor jou het best geschikt zijn.
Afhankelijk van de ernst van de aandoening worden ook cortisonepreparaten of immuunsuppressiva gebruikt.

Terug naar Artikels