Nieuwe inzichten in de behandeling van nierlupus

Rubriek: Medisch - Lupus
Bronnen: www.rheumatology.org, www.medlineplus.gov
Door Nele Caeyers en Sophie Gooris

Lupus nefritis, of nierlupus, is de meest voorkomende ernstige verwikkeling van systeemlupus. Geregeld worden patiënten met zware nieraantasting behandeld met cyclophosphamide, bij ons beter bekend onder de merknaam Endoxan. Helaas kent cyclophosphamide heel wat nevenwerkingen, zoals haarverlies en verminderde vruchtbaarheid. Onderzoekers aan de Universiteit van Miami publiceerden onlangs (maart 2004) de resultaten van een studie waaruit blijkt dat medicatie, gebruikt bij transplantatiepatiënten om afstotingsverschijnselen te voorkomen, ook kan gebruikt worden voor de behandeling van lupus nefritis.

Mycophenolaat mofetil (MMF), op de markt onder de naam CellCept, is een geneesmiddel dat het immuunsysteem onderdrukt. Al in 1995 werd het goedgekeurd voor het gebruik bij getransplanteerde patiënten. Een behandeling met MMF zou even effectief, zo niet effectiever zijn dan de huidige standaardbehandeling met cyclophosphamide, maar met minder nevenwerkingen. Uit de studie blijkt dat een onderhoudstherapie met een dagelijks oraal innemen van CellCept veiliger en minder toxisch is dan de veelgebruikte behandeling met cyclophosphamide. Er waren beduidend minder hospitalisaties, ernstige infecties, maag- en darmklachten en de vruchtbaarheid werd minder gestoord. Op lange termijn bleken bij patiënten, behandeld met CellCept, minder opstoten en chronisch nierfalen voor te komen. Een volledig herstel kwam ook meer voor bij MMF gebruikers.

Azathioprine - merknaam bij ons is Imuran - is een tweede, vroeger veel gebruikt medicijn bij getransplanteerde patiënten. Onderzoek wees uit dat ook die medicatie effectiever en veiliger blijkt te zijn dan de traditionele cyclophosphamide-infusen bij de behandeling van nierlupus, al behaalde het niet dezelfde resultaten als MMF. Azathioprinegebruikers kenden nog een vrij hoge kans op hervallen, vergeleken met patiënten behandeld met MMF.

Toch zijn ook deze nieuwe behandelingsmethoden niet vrij van nevenwerkingen. Diarree, een verminderd aantal witte bloedcellen, bloedvergiftiging en braken kwamen sporadisch voor. Beide medicijnen worden gebruikt in combinatie met andere immuunsuppressiva, zoals cortisone.

Er is nog geen onderzoek verricht naar het gebruik van MMF tijdens de zwangerschap. Bij dieren constateerde men misvormingen van de foetus.
Op dit moment kan MMF tijdens de zwangerschap beter niet worden toegediend, tot er meer gegevens bekend zijn. Van Azathioprine wordt officieel aangenomen dat het tijdens de zwangerschap mag genomen worden indien nodig.

Een heel nieuw medicijn

CellCept en Imuran zijn beide al langere tijd op de markt, maar hun nut voor lupuspatiënten werd pas kort geleden ontdekt. Ook andere behandelingsmethodes, zoals Endoxan of Plaquenil werden pas vrij laattijdig ontdekt als lupusmedicatie. Voor het eerst wordt nu in de VS gewerkt aan een medicijn, specifiek voor de behandeling van nierlupus. La Jolla Pharmaceuticals, een bedrijf dat therapieën ontwikkelt tegen auto-immuunziekten, maakte onlangs de laatste resultaten van hun klinisch onderzoek met Riquent bekend. Dat nieuwe medicament zou de hoeveelheid antistoffen tegen dsDNA (dubbelstrengig DNA), die waarschijnlijk verantwoordelijk zijn voor nierlupus, verminderen. Patiënten die een jaar lang behandeld werden met Riquent, kenden 50% minder proteïnurie (eiwitverlies in de urine) en minder opstoten van nierlupus dan patiënten die een placebo (nepmedicijn) kregen toegediend. Het verminderen van de proteïnurie is één van de doelstellingen van het behandelen van nierlupus. Om de graad van aantasting vast te stellen, is de hoeveelheid eiwitverlies toonaangevend. Dat kan gemakkelijk, zelfs door de patiënt thuis, opgevolgd worden.

“De vermindering van de proteïnurie die we vaststelden bij patiënten, behandeld met Riquent, zijn bemoedigend,”zegt Dr. Kenneth R. Heilbrunn, vice president van de ’Clinical Development’ afdeling van La Jolla Pharmaceuticals, “want een verhoogde proteïnurie toont meestal aan dat de nieren aangetast zijn en het is een indicatie dat behandeling nodig is.“

Het is echter nog afwachten of het bedrijf steun krijgt om hun studie af te ronden en uiteindelijk het product op de markt te brengen. Het zal alleszins een hele vooruitgang betekenen voor de specifieke behandeling van nierlupus.

Terug naar Artikels