Myositis: Diagnose belangrijk voor behandeling

Rubriek: Medisch - Poly- en Dermatomyositis
Diane Thora

In Nederland wordt veel onderzoek gedaan naar myositis, om een beter inzicht te krijgen in de ontstaanswijze. Die is bij de diverse vormen van myositis anders, en daarom is een goede diagnose nodig. Dat is vooral belangrijk voor inclusion body myositis (IBM), omdat daar voor het ogenblik geen goede behandeling voor bestaat. Patiënten met de andere vormen van myositis kunnen wel verbeteren door de bestaande behandelingen.

Voor volgende vragen gebeurt er in verschillende centra onderzoek:

Wat is de betekenis van de myositis-specifieke antilichamen?

Een deel van de patiënten met myositis heeft in het bloed eiwitten (antilichamen), die gemaakt zijn door ontstekingscellen. Door na te gaan bij welke patiënten die antilichamen voorkomen en wat de klinische verschijnselen zijn, kan de rol van die antilichamen in het ziekteproces duidelijker worden. Neuroloog G. Hengstman van het Universitair Medisch Centrum Sint-Radboud, Nijmegen vond antistoffen die specifiek zijn voor de verschillende ziektebeelden. Alleen patiënten met IBM hebben geen eigen specifieke antistoffen in hun bloedserum. IBM onderscheidt zich doordat er bij microscopisch onderzoek van een stuk spier ook insluitlichaampjes (inclusion bodies) en meerdere gaatjes met een randje (gerande vacuolen) te zien zijn. Hij kwam ook tot de conclusie dat de verspreiding van de typen myopathieën over Europa niet uniform is: dermamyositis komt bijv. meer voor in het zuiden en polymyositis meer in het noorden.

Bij 20 tot 30 procent van de myositispatiënten worden myositisspecifieke auto-antilichamen (MSA’s) gevonden. Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat de aanwezigheid van een bepaald type MSA gepaard gaat met bepaalde klinische verschijnselen.

MSA’s werden alleen gevonden bij dermamyosits en polymyositis. Het is uiterst zeldzaam dat men MSA’s vindt bij patiënten met IBM. Uit observaties bij enkele patiënten is de suggestie naar voren gekomen dat deze ‘MSA-positieve’ IBM-patiënten goed reageren op prednison, in tegenstelling tot het overgrote deel van de IBM-patiënten.

Het belang van de MSA’s kan als volgt worden samengevat:

• bij aanwezigheid van een MSA weet men zeker dat het myositis is.
• bij aanwezigheid van een MSA weet men bijna zeker dat het geen IBM is.
• bij aanwezigheid van een MSA is men meer bedacht op bijkomende verschijnselen zoals bijvoorbeeld longfibrose.

De meeste MSA’s zijn moeilijk aan te tonen. Nu kan alleen het anti-Jo-1 routinematig bepaald worden.

Wat zijn de symptomen van IBM en kan die ziekte verbeteren door behandeling met methotrexaat?

Een uitgebreid onderzoek naar de effecten van methotrexaat heeft recent aangetoond dat die behandeling niet leidt tot een belangrijke verbetering van de spierzwakte. Aan het Leids Universitair Centrum wordt onderzoek verricht naar alle klachten en bijkomende verschijnselen die kunnen ontstaan bij patiënten met IBM.

Kan myositis met stootkuren dexamethason beter worden behandeld dan met prednison?

Omdat de eerste ervaringen met stootkuren dexamethason gunstig leken in vergelijking met de standaard behandeling met dagelijks prednison, is in Nederland een groot landelijk onderzoek gestart dat wordt geleid vanuit Amsterdam en Utrecht.

Terug naar Artikels