Depressies bij lupus

Rubriek: Medisch - Lupus
Auteur: dr. Howard S. Shapiro
Bron: Lupus UK, News & Views
Vertaling: Sigrid Rijkers

Mensen met lupus vragen vaak: "welke mate van depressie is normaal?" en "wanneer moet een patiënt professionele hulp zoeken?". Deze vragen wijzen er op dat het hen bekend is dat depressies veelvuldig voor kunnen komen bij lupus. Het is vaak onzeker of je een depressie mag verwachten door de spanningen en de opofferingen die met de ziekte samenhangen. De lupuspatiënt is zich vaak bewust van het feit dat depressies veroorzaakt kunnen worden door de lupus, door de medicijnen die gebruikt worden bij lupus en ook door de ontelbare factoren en krachten in het leven van een patiënt die niets met lupus te maken hebben.

Wat wordt bedoeld met depressie?

De medische term depressie mag niet verward worden met de voorbijgaande alledaagse milde verandering in de gemoedsgesteldheid tijdens moeilijkheden. Net zoals we ons blij, angstig, jaloers of boos voelen, zijn we ook allemaal van tijd tot tijd 'depressief'. Een klinische depressie is een erg onplezierige en duurzame toestand.

Het is overigens de meest voorkomende psychiatrische toestand in de algemene bevolking (20% van de vrouwen en 10% van de mannen) en in de medische praktijken. Klinische depressie kan een verscheidenheid aan fysieke en psychologische symptomen geven: bedroefdheid en somberheid, huil-buien (vaak zonder aanleiding), slapeloosheid of rusteloze slaap (of teveel slapen), verlies van eetlust (of teveel eten), onbehaaglijkheid of ongerustheid, geïrriteerd zijn, gevoelens van schuld of wroeging, verminderd zelfbeeld, onvermogen tot concentreren, verminderd geheugen en herinnering, besluiteloosheid, geen interesse in vroegere interesses, vermoeidheid en een variatie van fysieke symptomen zoals hoofdpijn, hartkloppingen, verminderde seksuele interesse en/of prestaties, andere lichaamspijnen, indigestie, constipatie of diarree, etc.

Niet alle mensen die een depressie hebben, hebben bovengenoemde symptomen. Patiënten worden beschouwd als depressief als ze neerslachtig zijn, problemen met slapen en eten hebben, en minstens een of twee van de bovengenoemde symptomen hebben die verscheidene weken aanhouden en ernstig genoeg zijn om het dagelijkse leven te ontregelen. Er zijn veel symptomen die samenhangen met depressies, maar er zijn er zeven die de mate van een depressie aangeven. Deze zijn: gevoel van mislukking, verlies van sociale interesses, gevoel van straf, gedachten over zelfdoding, ontevredenheid, besluiteloosheid en huilen.

Twee van de meest voorkomende psychologische signalen van een klinische depressie zijn gevoelens van hopeloosheid en van hulpeloosheid. Mensen die zich hopeloos voelen geloven dat hun kwellende symptomen nooit over zullen gaan. Mensen die zich hulpeloos voelen, denken dat er geen hulp is, dat niemand genoeg moeite neemt om te helpen of dat hulp niet zou slagen, zelfs als ze het zouden proberen.

Hoe vaak komt depressie voor bij lupus?

Sommige psychiatrische en medische studies zeggen dat 15% van degenen met een chronische ziekte, lijden aan een klinische depressie, anderen geven een getal zo hoog als 60%. Hoewel klinische depressie zeker vaker voorkomt bij mensen met een chronische ziekte (zoa1s lupus) dan in de algemene bevolking, is het niet zo dat elke patiënt met een chronische ziekte lijdt aan een klinische depressie. Perioden van klinische depressies duren meestal slechts een paar maanden bij patiënten met een chronische ziekte. Depressieve ziekten worden vaak niet herkend bij degenen die ook andere medische ziekten hebben omdat de symptomen gelijk kunnen zijn aan die van de onderliggende medische ziekte.
Bij lupus kunnen symptomen van een depressie zoals loomheid, verlies van energie en interesse, slapeloosheid, versterkte pijn, verminderde seksuele interesse en/of prestaties, enz. gemakkelijk worden toegeschreven aan de lupus.

Zelfs bij niet chronisch zieken worden de meeste gevallen van depressies niet herkend of behandeld totdat de depressie zover gevorderd is dat hij ondraaglijk wordt voor de patiënt of totdat de familie of artsen het niet langer kunnen negeren. Sommige studies zeggen zelfs dat 30 - 35% van de ernstige depressies niet medisch gediagnosticeerd wordt. Misschien nog wel verontrustender is dat heel wat onderzoeken uitwijzen dat ernstige depressies bij de mensen met een fysieke ziekte onderbehandeld of niet voldoende behandeld wordt; zelfs als de depressie wel herkend wordt.

Veel patiënten weigeren te onderkennen dat ze in een depressieve toestand verkeren en zullen echt ontkennen dat ze zich ongelukkig, gedemoraliseerd of depressief voelen. Deze patiënten verzetten zich tegen het gevoel van emotionele nood en vervangen dit door verschillende fysieke klachten. Artsen die bekend zijn met de gebruikelijke stemmingen, de persoonlijkheid en de levensstijl van hun patiënten, zijn waarschijnlijk beter in staat veranderingen als gevolg van depressies te herkennen. Tegelijkertijd zullen patiënten waarschijnlijk opener over hun gevoelens praten als ze aangemoedigd worden door een arts die ze vertrouwen.

Helaas is er maar al te vaak een misplaatst gevoel dat mensen met een chronische ziekte 'een reden hebben om depressief te zijn, omdat ze ziek zijn'. Dit gevoel gaat voorbij aan het feit dat depressies bij mensen die fysiek ziek zijn, in het algemeen goed reageren op de standaard psychiatrische behandeling. Patiënten die alleen maar voor hun fysieke ziekte behandeld worden, lijden onnodig aan de effecten van een depressie.

Wat is de oorzaak van depressies bij lupus?

Er is niet één enkele oorzaak van depressies bij lupus. Er zijn meerdere verschillende factoren die bijdragen aan depressies bij chronische ziekten zoals lupus. De meest voorkomende oorzaak is de emotionele druk die veroorzaakt wordt door het moeten leven met een chronische ziekte en met alle medische omstandigheden. Andere oorzaken kunnen zijn de ver-schillende opofferingen en verliezen die iemand met een chronische ziekte moet maken om zijn leven aan te passen aan de ziekte.

Verschillende medicijnen die gebruikt worden bij de behandeling van lupus, zoals corticosteroïden, kunnen depressies oproepen en lupus in een aantal organen (zoals de hersenen) kan ook leiden tot depressie. Er zijn ook veel onbekende en onherkende factoren (al dan niet gerelateerd aan de lupus) die depressies zouden kunnen veroorzaken. Uiteraard zijn er ook lupuspatiënten die een depressie zouden hebben ontwikkeld, of ze nu wel of geen lupus hadden gehad.

Wat is de behandeling en prognose voor depressie bij lupus?

Effectieve behandeling vereist een vroege diagnose en een vroege start van de behandeling. Gelukkig zijn de meeste periodes van depressies bij mensen met lupus kortstondig en vervagen ze vanzelf binnen een aantal maanden. Net zoals sommige lupuspatiënten veel pijn aankunnen, kunnen sommigen zonder klachten belangrijke symptomen van depressies accepteren en tolereren. Depressie brengt veel stress en spanningen met zich mee die kunnen leiden tot een opstoot van de lupus. Depressieve uitingen zouden met dezelfde agressie en vasthoudendheid behandeld moeten worden als een opstoot van de lupus of als elke andere medische klacht. Uiteraard moet een onderliggende medische toestand die verantwoordelijk kan zijn voor de depressie, geïdentificeerd en gecontroleerd worden.

Vandaag de dag bestaat de behandeling van depressie gewoonlijk uit medicatie, psychotherapie of meestal een combinatie van beide. Antidepressiva zijn de meest gebruikte medicijnen. De effectiviteit van medicijnen zou vergroot kunnen worden door ze in combinatie met of samen met andere medicijnen te gebruiken. Adequate en agressieve behandeling vraagt de medewerking van de patiënt en de ondersteuning en betrokkenheid van de familie en goede vrienden van de patiënt.

Zo'n behandeling kan bloedonderzoek inhouden om de juiste dosering van de medicijnen te kunnen bepalen. Een open communicatie tussen de patiënt en het behandelteam en een groot deel aan optimistische ondersteuning in de vorm van aanmoediging, geduld, aanwezigheid en volharding van de patiënt, zijn of haar familie en goede vrienden, is ook nodig. Vanzelfsprekend moeten onderliggende medische factoren die bijdragen aan de depressie geïdentificeerd en behandeld worden. Antidepressiva kunnen bijwerkingen hebben en kunnen verschillende symptomen van lupus (zoals de droge slijmvliezen van het Sjögren-syndroom) verergeren. Wanneer antidepressiva effectief zijn, is dat een welkome verbetering in de kwaliteit van leven van de patiënt.

Herstel van een depressie is gewoonlijk een gradueel proces. Drastische verbeteringen vinden meestal niet plaats binnen een aantal dagen. Men begint na een aantal weken wat verbetering te zien. Zelfs als de symptomen van een depressie snel lijken te verdwijnen is het niet ongebruikelijk dat iemand terugvalt als de medicatie gestopt wordt. Dat is de reden dat medicatie ongeveer zes maanden of langer gebruikt moet worden en de dosering zou langzaam over een periode van 3-4 weken afgebouwd moeten worden als de behandeling wordt beëindigd.

Bij patiënten met een depressie is er vaak een algemene vervaging en vertraging van mentale functies. Deze verontrustende en vaak voorkomende verandering in mentaal functioneren wordt niet altijd gerapporteerd door de arts en wordt zelden toegeschreven aan een specifieke structurele verandering. Gelukkig verbeteren deze veranderingen in mentaal functioneren als de depressieve toestand verbetert.

Psychotherapie kan heel behulpzaam zijn bij het assisteren van mensen in het begrijpen van hun gevoelens, hun ziekte en de verbindingen daartussen en het effectief omgaan met stress en hun levensomstandigheden. De voordelen voor de patiënt komen het best tot uiting als de arts die verantwoordelijk is voor de fysieke toestand, nauw contact houdt met de psychiater of psycholoog.

Zo'n samenwerking maximaliseert de kwaliteit van de patiëntenzorg en levert de meest krachtige aanpak van de depressie..

Terug naar Artikels